EN SON YAZILAR
Anasayfa / Faydalı Bilgiler / Mobbing Hakkında Bilmemiz Gerekenler

Mobbing Hakkında Bilmemiz Gerekenler

Mobbing Hakkında Bilmemiz Gerekenler

Son zamanlarda sıkça duymaya başladığımız bir kelime “mobbing“. Mobbing , İngilizce “mob” kökünden gelmekte olup, aşırı şiddetle ilişkili ve yasaya uygun olmayan kabalık anlamındadır. Sözcük Latince “mobile vulgus”tan türemiştir.

Mobbing Hakkında Bilmemiz Gerekenler

Mobbing Hakkında Bilmemiz Gerekenler

Türkçemizde ise “psikolojik taciz” olarak kullanılıyor. Tanımı şöyle;

“İş yerlerinde bir veya birden fazla kişi tarafından diğer kişi ya da kişilere yönelik gerçekleştirilen, belirli bir süre sistematik biçimde devam eden, yıldırma, pasifize etme veya işten uzaklaştırmayı amaçlayan; mağdur ya da mağdurların kişilik değerlerine, mesleki durumlarına, sosyal ilişkilerine veya sağlıklarına zarar veren; kötü niyetli, kasıtlı, olumsuz tutum ve davranışlar bütünüdür.”

İş yerlerinde yaşanan her türlü olumsuz davranışı mobbing olarak değerlendiremeyiz. Bunu ayırdedebilmek için neyin mobbing olduğunu ve neyin de olmadığını bilmemiz gerekiyor.

Mobbing Unsurları Nelerdir?

  • İşyerinde gerçekleşmelidir.
  • Üstler tarafından astlarına uygulanabileceği gibi, astları tarafından üstlerine de uygulanabilir ya da eşitler arasında da gerçekleşebilir.
  • Sistemli bir şekilde yapılmalıdır.
  • Süreklilik kazanmış bir sıklıkla tekrarlanmalıdır.
  • Kasıtlı yapılmalıdır
  • Yıldırma, pasifize etme ve işten uzaklaştırma amacında olmalıdır.
  • Mağdurun kişiliğinde, mesleki durumunda veya sağlığında zarar ortaya çıkmalıdır.
  • Kişiye yönelik olumsuz tutum ve davranışlar gizli veya açık olabilir.

Mobbing Olmayan Durumlar

  • İşyerlerinde psikolojik taciz olgusu bazı durumlarda diğer olumsuz davranışlarla karşılaştırılabilmektedir ancak bunlar psikolojik taciz değildir.
  • Farklı hukuki nitelik ve sonuçlar içerdiğinden fiziksel şiddet, cinsel taciz ve/veya hakaret niteliğindeki davranışlar,
  • Tek seferlik ya da birden çok tekrarlansa bile strese ve doğal iş yoğunluğuna bağlanabilecek süreklilik arz etmeyen olumsuz tutum, davranış, tartışma ve çekişmeler,
  • İşyeri dışında gerçekleşen tutum ve davranışlar ile benzeri uyuşmazlıklar işyerlerinde psikolojik taciz olarak değerlendirilmez.

Mobbingle Benzerlik Gösteren Durumlar

İş yerlerinde yaşanabilen çatışma, şiddet, kabalık ve cinsel taciz konuları psikolojik tacizle (mobbing) karıştırılabilmektedir. Bunları kısaca açıklarsak;

   İşyerinde Çatışma

– İşyerinde çatışma, iki veya daha fazla kişi ya da grup arasındaki çeşitli sebeplerden doğan anlaşmazlıkları ifade etmekte, kişiliği hedef almamakta, esasen işin yapılış şekli üzerindeki fikir ayrılıklarına odaklanmaktadır.

– İşyerinde psikolojik tacizde ise anlaşmazlığın görünümü ahlak dışı ya da kişiliğe yönelik haksız ve olumsuz davranışlar şeklinde ortaya çıkmakta, bu davranışlar süreklilik göstermekte ve sonuçları mağdur açısından ağır olmaktadır.

 İşyerinde Şiddet

– İşyerinde şiddet; saldırı, fiili taciz, tehdit, eşyaya zarar verme gibi suç oluşturan davranışlardan oluşuyor.

– İşyerinde psikolojik taciz davranışları ise fiziksel olmayıp çoğunlukla psikolojik olarak gerçekleşmekte.

 İşyerinde Kabalık

– İşyerinde kabalık, işyerinde çalışanların birbirleriyle iletişiminde ve davranışlarında asgari saygı kurallarına dikkat etme/etmemelerini ifade etmektedir ve işyerinde psikolojik tacizle en fazla karıştırılan kavramlardan biridir. 

 İşyerinde Cinsel Taciz

– İşyerinde cinsel taciz, sınır ve kapsamı tam olarak belirlenemese de sonuçları daha somut bir kavramdır. Çoğu kez cezai soruşturma ve yargılamalara konu olabilmektedir

– İşyerinde cinsel tacizin işyerinde psikolojik tacizle birlikte gerçekleştiği ağır örnekler de söz konusu olabilmektedir.

Mobbing etkileri

Mobbingin çalışan üzerindeki etkileri

Mobbingin Çalışan Üzerindeki Etkileri

İşyerlerinde uygulanan psikolojik tacizin sadece mağdura olumsuz etkisi yoktur. Mağdurun yanında ailesine, işyerine, topluma ve ülke ekonomisine de muhtemel olumsuz etkileri vardır. Psikolojik taciz genel olarak mağdur açısından fiziksel ve zihinsel rahatsızlıklara, davranış bozuklularına, sosyal sorunlara ve ekonomik zarara neden olmaktadır. Ayrıca uyku bozuklukları, ağlama nöbetleri, konsantrasyon bozukluğu, gerginlik ve öfke, alınganlık, yüksek tansiyon, kalıcı uyku bozuklukları, mide ve bağırsak sorunları, aşırı kilo alma veya verme, alkol veya ilaç (madde) bağımlılığı, tedavi masrafları, işyerinden kaçma veya uzaklaşma (sık sık geç kalma, sıkça kullanılan hastalık izinleri), şiddetli depresyon, panik ataklar, kalp krizleri ve diğer ciddi hastalıklar, kazalar, üçüncü kişiye yönelik şiddet, intihar girişimleri bu etkilerden bazıları olarak sayılabilir.

Mobbingin İşyeri Üzerindeki Etkileri

İşyerlerinde psikolojik tacizi uygulayanların ve mağdur/mağdurların performans ve verimlilikleri ile işe ayırdıkları zamanda önemli kayıpların meydana gelmesinin yanında işletmeye olan diğer muhtemel etkileri de bulunmaktadır. Bunları şöyle sıralayabiliriz:

– İşyerinin genel verimliliği olumsuz etkilenir.

– Çalışma ilişkileri ve barışı bozulur, çalışan ve yöneticiler arasında uyumsuzluklar başlar.

– Devamsızlıklarda, izinlerde ve sağlık raporlarında artış görülür.

– Yeterlilik ve tecrübe sahibi çalışanların kaybedilmesine yol açar.

– Konunun işyeri dışına taşınması halinde kurumun saygınlığı ve marka değeri zarar görür

Mobbinge Uğradığını Düşünen Bir Çalışan Ne Yapmalıdır?

Yukarıda belirtildiği üzere psikolojik taciz, başka konularla karıştırılmaya müsaittir. Bunu iyi ayırt edip gerçekten mobbinge maruz kaldığını düşünen bir çalışan;

  • Psikolojik yıldırmaya maruz kalan çalışanın, Mobbing uygulayan kişiye taciz edici söz ve davranışlarını durdurmasını açıkça söylemesi ve bu konuşmayı yaparken gerekirse tanıklık edebilecek bir kişinin tanıklık etmesini sağlaması,
  • Çalıştığı kurum yetkilileri ile bu durumu paylaşması,
  • Yaşadığı olayları, verilen anlamsız emirleri ve uygulamaları yazılı olarak kaydetmesi,
  • Durumu bağlı olduğu sendikanın işyeri temsilcisine ya da sendika yönetimine bildirmesi,
  • Hem yardımcı olması hem de kanıt oluşturması bakımından gerekiyorsa tıbbi ve psikolojik yardım alması faydalı olacaktır.
  • Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı‘nın konuyla ilgili kurduğu ve uzman psikologların yeraldığı ALO 170 hattı aranarak profesyonel yardım istenebilir.

Psikolojik taciz sadece özel sektörde yaşanmıyor. Aynı zamanda kamu sektöründe de benzer olaylar yaşanıyor ve mahkemelere intikal etmiş durumlar söz konusu. Konuyla ilgili örnek Yargıtay kararları mevcut. Devletin iş yerlerindeki psikolojik tacizin önlenmesine önem verdiğini ve bunun için Başbakanlığın bir genelge yayınladığını görmek çalışanlar için sevindirici bir durum.

Bu yazıyı yazarken faydalandığım kaynakları aşağıda veriyorum. Oradaki yazıların okunması, konunun daha iyi anlaşılmasına sebep olacaktır.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bilgilendirme Rehberi 

Gazi Üniversitesi Mobbing Birimi



2 yorum

  1. Suat bey önemli bir konuyu dile getirmişsiniz. Çok yaygın. Mobbingin sebepleri arasında yöneticilerin çalışanlarıyla doğru iletişim kuramaması ve otorite kurmak istemesi de var maalesef.

Yorum yazarak katkıda bulunmak ister misiniz?