EN SON YAZILAR
Anasayfa / Gezi ve Yaşam / Bisiklet Yazıları / Hangi Bisikleti Almalıyım? (5) Dağ Bisikletleri

Hangi Bisikleti Almalıyım? (5) Dağ Bisikletleri

Hangi Bisikleti Almalıyım yazı dizisi 5. bölüm. Bu yazıda Dağ Bisikletlerinin incelemesi devam edecektir.

Dağ bisikletlerinde önemli bir ayrıntı da, fren sistemleridir. Çok fazla çeşidi ile karşılaşmışlığım var. U-fren, cantilever fren, V-fren, telli disk fren ve hidrolik disk fren piyasada görebilecekleriniz.

U-fren, 1990’larda Bianchi’nin Thomisus ve ilk meta modellerinde bir görünüp bir kaybolmuş modeldir.

Arasanız bile artık ancak hurda bisikletlerde rastlarsınız diye iddialı konuşayım.

U-fren

Cantilever veya daha sonrasındaki ufak modifiye V-frenler ise hala yaygın olarak kullanılmaktadır.

Bu frenlerde, fren elciğindeki güç, fren borusu içindeki fren kablosu ile janta değen fren pabuçlarına aktarılır ve frenleme sağlanmış olur.

Fren pabucu dediğim şey, janta paralel duran ve freni sıktığınızda janta değen parçalardır. Fren ayaklarına monte edilirler ve fren ayakları ise ön maşa ve arkada kadroya monte edilirler.

Fren pabuçları ve bunların monte edildiği V-fren ayakları aşağıdaki gibidir.

V-FREN

V-FREN-2

Cantilever frenler ise V-frenlerin öncüsüdür. İki fren ayağı kısa bir telle birbirine bağlanır ve bu kısa tel, fren elciklerinden gelen tel ile çekilerek frenleme sağlanır. V-fren, o aradaki küçük deli devre dışı bırakarak, fren sistemindeki detayı azaltmıştır. Cantilever fren ayakları ise aşağıdaki gibidir.

cantilever

Fren elcikleri, U, cantileverr, V-fren ve mekanik disk frenlerde farklılık göstermez. Hepsi, mevcut teli çekmek için kullanılır.

fren_elciği

Disk frenlerin ise getirileri ve götürüleri el ele gitmektedir. Bir kez sistemde artık fren ayakları kaliperlerle yer değiştirmiştir. Fren pabuçları farklıdır. Bu frenler ise doğrudan tekerlek göbeğine monte edilir. Bu nedenle bisikletin tekerlek göbekleri uyumlu olmalıdır. Bisikletim disk-fren uyumlu, disk fren takabilirim dediğinizde, teker göbekleri ve mümkünse jantlarınızı değiştirmeniz gerekir. Fren elcikleri, hidrolik disk frene geçmeniz durumunda kullanılamaz.

Üstelik disk fren sistemleri, diğer fren sistemleri ile kıyaslanınca daha ağırdır. Ucuzları ise gayet pahalıdır. O zaman bu eziyete ne gerek var?

Başıma gelen 2 ayrıntıdan bahsedeyim o zaman.

Disk fren dışındaki frenler, jantınız ıslanırsa kuruyana kadar doğru ve sağlıklı frenleme yapmaz.

Çamuru yapışkan bir yola girdiğinizde, dış lastiğe sıvanan çamur, diğer fren sistemlerine de sıvanarak bisikleti hareket edemez hale getirir.

Bu sebeplerle ilgili sorun yaşadıysanız disk-fren tercihiniz uygundur. Üstelik disk frenlerin frenleme mesafesi daha kısadır ama bu alışana kadar dikkat etmeniz gereken bir husustur. Bisikletinizin üzerinden nasıl da düştüğünüzü anlamayabilirsiniz. Ama disk fren, kullanımda daha çok güven vermiştir bana. Son bir hatırlatma, ilk çıktığında, disk fren ayarından anlayan bir ustaya rastlamak çok zordu. Garanti kapsamında ben dokunmak istemediğim için epey bir usta arayışım olmuş ama yapılan bakımı görünce korktuğum detaylarda olmadığını farketmiştim.

V-fren bakımı ise daha basittir. Uzun yolda v-fren öneririm. Nihayetinde, basit güzeldir.

Mekanik disk frenler, frenlemeyi disklere tel ile aktarır, hidrolik olanlar ise hidrolik yağ ile.

Hidrolik olanların elciklerinde hidrolik yağ haznesi vardır ve bu hazne sızdırmaz bir boru ile kaliperlere ve oradaki fren pabuçlarına aktarılır. Bir sızıntı bu frenleri çalışmaz hale getirir.

kaliper_frenpabucları

En üstteki parçalar, kaliperlerdir, fren pabuçları bunların içindedir ve disk bunların içinden geçer. Elciklerin yazılı kısmı yağ hazneli pompalardır, alttakilerde sızdırmaz borulardır.

disk

Disklerin de yukarıdaki gibi kullanıldığını belirtmemiz gerekiyor.

disk-2

Kaliperin maşaya monte edilmiş hali ile beraber, tekerlek göbeğine takılı disk görülüyor.

V-frenler ve türevlerinde zamanla fren pabuçları aşınır ve değiştirmek gerekir. Bu tip frenler jantlara sürterek frenleme sağladığı için zamanla jantlar da aşınır. Bir çok v-fren uyumlu jantta, jant değiştirme zamanını işaret eden, fren pabucunun değdiği jant yanağında boyalı bir oyuk vardır. Jant bu yarığa kadar aşındığında fren pabucu bu boyayı silmeye başlar ve bu jantın değişmesi gerektiğini haber verir.

v-fren-uyumlu-jant

Yukarıda, v-fren uyumlu br jant kesiti resminde, gri yan yanakların ortasındaki siyah şerti çizgi bu yarığı göstermektedir.

Disk frenler de ise fren pabucu pedler şeklindedir ve kaliperlerdeki yuvalarına yerleştirilir. Aşındıkları zaman değiştirilmez ise kaliperlere zarar verir. Bu pabuçlara, benzer malzeme kullanıldığı için balata da denmektedir. Aşağıda kullanılan bir çeşidi görülmektedir.

balata

Diskler de zamanla aşınır ve değişmesi gerekir.

Tel ile frenleme sağlayan sistemlerde ise zamanla tel aşınır ve nedense hep olmadık zamanlarda kopar. O durumlar için yanınızda yedek tel bulundurmanız gerektiğini zamanla öğrenebileceğiniz gibi, siz en iyisi beni dinleyin ve iki tane arka fren telini yedek olarak yanınızda bulundurun.

(Bu yazı dizisi Mehmet Levent tarafından kaleme alınmaktadır.)

Diğer bisiklet yazılarına bu kategoriden ulaşabilirsiniz:

http://www.suatsaygin.net/category/geziveyasam/bisikletyazilari/

 



4 yorum

Yorum yazarak katkıda bulunabilirsiniz.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.